Iets over ledlampen, stroomverbruik en lichtopbrengst…
- Categorie: Techniek
- Hobbykwekers
- Hits: 2420
Door: Jan Altink
Hoewel ledlampen ongetwijfeld de verlichting van de nabije toekomst zullen gaan vormen, is het op het moment toch nog wel het e.e.a. om in de gaten te houden als we een vergelijking maken met andere lichtbronnen, zeker als we kijken voor de toepasbaarheid bij onze aquaria.
Allereerst is het nuttig te weten dat voor een goed vergelijk er gekeken dient te worden naar lumen (lichtstroom) ten opzichte van Watts (verbruik), oftewel; hoeveel komt eruit als er hoeveel in gaat.
Onderstaand tabelletje komt van Wikipedia (http://nl.wikipedia.org/wiki/Led)
Lichtstroom vergeleken
- De ouderwetse gloeilamp: 12 tot 15 lumen per watt (afhankelijk van het vermogen van de lamp).
- De halogeenspot: ca. 20 lumen per watt
- De modernste (2010) superfelle witte leds (type superflux): commercieel verkrijgbaar 60..100 lumen/W
- Een moderne spaarlamp (15 W): 55-60 lumen per watt
- TL-buizen: ca. 100 lumen per watt, met een Colour Rendering Index van 95 (Philips)
- Natriumlampen (straatverlichting): 120-200 lumen per watt.
Die moderne, superfelle leds zijn een interessante ontwikkeling, maar ze moeten wèl goed gekoeld worden om goed te kunnen werken, want hoe heter een led wordt, hoe lager de lichtstroom. En op meer hitte in de lichtkap zitten we nou niet echt te wachten.
Maar er zijn andere interessante ontwikkelingen op het gebied van ledverlichting, waarbij gebruik wordt gemaakt van een hele cluster van standaard industrieleds. Die gewone ledjes geven elk voor zich minder licht, maar gebundeld geven ze een heleboel, met als voordeel: veel minder warmteontwikkeling!
Voor onze toepassing zijn met name de lampen met een zogenaamde MR16-fitting heel geschikt, omdat ze op 12 Volt werken en we dus met een ongevaarlijke laagspanning in de kap aan de knutsel gaan. Stroom en water is doorgaans geen fijne combinatie, dus de 230V ledlampen (de GU10-fitting) maar even vergeten voor amateurwerk.
Deze "clusterdleds" worden tegenwoordig op veel plaatsen aangeboden, dus het heeft absoluut zin om een beetje rond te kijken alvorens tot kopen over te gaan, want de prijzen lopen behoorlijk uiteen. Als gemiddelde levensduur lees je overal 50.000 uur, maar garanties geeft niemand, dus we zullen zien.
Ook belangrijk is de kleurtemperatuur van de leds. Een enkeling geeft al aan in graden Kelvin, maar meestal moeten we het doen met termen als "warm wit", "helder wit", "koud wit" en dergelijke. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar leds die in de buurt van de 4800 Kelvin zitten, maar het probleem is dat die door de een als "warm wit" en door de ander als "helder wit" worden aangeprezen. Bestel er 1, kijk of die bevalt, (of beter: bestel er van 2 of 3 kleuren 1 zodat je kunt vergelijken) en bestel dan het benodigde aantal in de kleur die je bevalt.
Hier weer een tabelletje van Wikipedia (http://nl.wikipedia.org/wiki/Kleurtemperatuur):
| Temperatuur (K) | Mired | Omschrijving |
| 1200 | 833 | kaarslicht |
| 2000 | 500 | zonsopkomst en zonsondergang |
| 2800 | 357 | wolfraam-gloeilamp (gewone lamp), zonsopkomst en zonsondergang |
| 3000 | 333 | studiolamp, 3000-kleur TL lamp ("/830" is kleurweergave 80 en kleurtemperatuur 3000 K) |
| 3200 | 312 | halogeenlamp |
| 3400 | 294 | filmzon |
| 3500 | 288 | een uur na zonsopkomst |
| 4000 | 250 | 4000-kleur TL lamp ("/840" is kleurweergave 80 en kleurtemperatuur 4000 K) |
| 4200-4700 | 238-213 | mengsel van kunst- en daglicht |
| 5000 | 200 | fototoestel-flitser, daglicht ("D50" is "Daglicht 5000") |
| 5600 | 178 | standaard daglicht |
| 6000 | 167 | middagzon |
| 6500 | 154-141 | Wit/Neutraal. Standaard waarde voor televisie of monitor. |
| 7000-10000 | 100 | Zware bewolking of schaduw aan de noordzijde. Zonder direct zonlicht. |
Uiteraard ben je vrij snel geneigd voor een lamp met zoveel mogelijk leds te gaan, want hoe meer leds per lamp, hoe meer licht per lichtpunt, toch?
Kijk maar eens (de navolgende afbeeldingen en gegevens komen van eBay):
- 78 x Day White LED
- MR16 base
- 6000 – 6500K light temperature range
- 1KH
- 30°±5° viewing angle
- Low power consumption
- 12V AC
- 3.9 – 4.7 Watt
- 150 Lumens
- Around 30,000 hours of use
- CE approved
- Rohs Compliant
Een "opbrengst" van 150 lumen kost ons dus 4,7 Watt aan stroomverbruik, oftewel 150 / 4,7 = 31,92 lumen per Watt.
Kijken we dan naar een lamp met een kleinere ledcluster:
- 8 x Day White LED
- MR16 base
- 6000 – 6500K light temperature range
- 1KH
- 15°±5° viewing angle
- Low power consumption
- 12V AC
- 1.9 – 2.9 Watt
- 100 Lumens
- Around 30,000 hours of use
- CE approved
- Rohs Compliant
Deze lamp levert 100 lumen, vraagt 2,9 Watt, oftewel 100 / 2,9 = 34,49 lumen per Watt, een verschil met de eerste lamp van 2,57 lumen per Watt, toch een verschil van 8%. En aangezien we hier juist op de kleintjes letten...
Met andere woorden; soms kan je beter voor meer kleinere lampen kiezen in plaats van voor minder grotere.
Om aan 1800 lumen te komen zouden we 12 van de grotere (78 led)lampen nodig hebben, = 12 x 4,7 Watt = 56,4 Watt
Hetzelfde aantal lumen met de kleinere (48 led)lampen vraagt om 18 stuks x 2,9 Watt = 52,2 Watt
"Verwaarloosbaar", zeg je? Ach, bij een brandtijd van 12 uur per dag, en 365 dagen per jaar loopt die 4,2 Watt toch wel op hoor:
4,2 Watt x 12 uur x 365 dagen = 18.396 Watt oftewel 18,396 kiloWatt. Bij een kiloWattuurprijs van 20 cent is dat toch bijna 3 euro 70. Voor 1 bak misschien niet de moeite, maar bij meerdere bakken (zoals bij mij) loopt het natuurlijk al snel op.
En die kleinere lampen hebben dan ook nog het voordeel van een betere lichtspreiding, en in de aanschaf zijn ze goedkoper, zelfs in een verhouding van 12:18.
Het loont dus de moeite om te vergelijken, in meer dan 1 opzicht.
Auteur: Jan Altink
