Het houden en kweken van Betta splendens
- Categorie: Kweekverslagen
- Hobbykwekers
- Hits: 11191
Door: Marina Parha en George J. Reclos
Vertaling: Jan Altink
Deel 1: Huisvesting en Verzorging
Betta splendens is een zeer populaire aquariumvis. Een aantal hobbyisten houdt normaal gesproken enkel mannen omdat deze het meest indrukwekkend zijn van de twee geslachten. Betta's zijn geen veeleisende vissen op het gebied van ruimte, ze vereisen weinig of helemaal geen stroming en worden daarom beschouwd als makkelijk te verzorgen. Met een kleine aanvangsinvestering kan een hobbyist een echt aantrekkelijk beplante bak hebben met een fantastisch ogende vis erin.
Man in vol ornaat
De vissen die algemeen beschikbaar zijn, zijn een door de mens gemaakte variëteit, het resultaat van selectief kweken. De vissen zijn in het wild veel saaier gekleurd en ze hebben ook veel kortere vinnen. Dat laat ze toe om snel te bewegen, wat essentieel is om te overleven in hun natuurlijke habitat. Met betrekking tot de lengte en vormen van de vinnen van sommige van de Betta splendens variëteiten is veel discussie; sommigen vinden bepaalde variëteiten ethisch onaanvaardbaar omdat de lengte en vorm van de vinnen de vis belet te zwemmen en/of naar behoren voort te planten. Met andere woorden, er wordt beweerd dat sommige variëteiten selectief worden gekweekt om als ornament te fungeren waarbij zeer weinig aandacht wordt geschonken aan hun welzijn.
Wilde Betta's zijn ontdekt in Thailand (voorheen Siam geheten), vandaar hun gewone naam: Siamese vechtvis. De vissen leven in overvloed in de ondiepe stroompjes en rijstvelden van Zuidoost Azië, Vietnam, Thailand en Cambodja. Ze werden oorspronkelijk gebruikt voor gokken. De lokale bevolking liet twee mannen op elkaar los en wedde wie er zou winnen, een betreurenswaardige gewoonte vergelijkbaar met de hanengevechten in het westen en soortgelijke zaken. (1)
De bekwaamheid in het vechten van de Betta's is niet iets uitzonderlijks of specifieks voor deze soort. Intraspecifieke agressie is een vrij algemeen verschijnsel, vooral tussen mannen. In het wild vechten de vissen niet tot de dood. Elke man verdedigt zijn eigen relatief kleine territorium en zal alleen een binnendringende man aanvallen, zeer vergelijkbaar met wat er bij andere soorten gebeurt. De vissen vechten niet tot de dood; de verliezer gaat weg wanneer de winnaar zich maximaal toont. De gevechten worden aangemoedigd door twee mannen te dwingen bij elkaar te verblijven in een kleine afgesloten ruimte.
tegenwoordig zijn er een aantal gecultiveerde mutaties van Betta's beschikbaar; de vissen worden onderscheiden door de lengte van de vinnen en de vorm en grootte van hun staart. De verschillende stammen verlangen verschillende prijzen; de zuiverheid van elke stam is een belangrijk punt voor toegewijde Betta fans. Showvissen kunnen echt exorbitante prijzen hebben, beginnend bij één en eindigend bij een paar duizend euro. Kleurcombinaties zijn ook belangrijk in het bepalen van de verkoopprijs.
De gekende variëteiten van Betta splendens, afhankelijk van de vorm van de staart en de vinnen, zijn de volgende:
- Veil tails (Sluierstaarten): dit is de meest algemene variëteit. De vis heeft een lange slepende staart. In Betta kringen heeft deze vis niet bepaald een hoge rang, om het maar simpel uit te drukken.
- Crown tails (Kroonstaarten): Gelijk aan Sluierstaarten maar de staart en de vinnen hebben een omzoomd uiterlijk.
- Half moon (Halve maan): de staart van de vis moet er, wanneer uitgespreid, uitzien als een halve maan. De randen van de staartvin moeten een 180 graden boog beschrijven en ze moeten uitwaarts staan, niet inwaarts. De rug- en anaalvin, wanneer uitgespreid, moeten een aaneensluitende vorm te zien geven, dus ze moeten dezelfde hoogte (lengte) hebben.Het lichaam moet zich proportioneel precies in het midden van de staartvin bevinden zodat de vinnen, wanneer uitgespreid, een cirkel vormen.
- Double tail (Dubbelstaart): de staart heeft twee duidelijke staartlobben en de rugvin is gelijk in lengte aan de anaalvin.
- Round tail (Rondstaart): de staart heeft ronde randen.
- Spade tail (Schopstaart of Spadestaart): de staartvin begint wijd aan de basis en eindigt puntig, in vorm gelijkend op het kaart-teken Schoppen.
- Delta (Driehoek): de randen van de staartvin spreiden zich uitwaarts, als een driehoek.
- Super delta (Super driehoek): dit is een versterkte versie van de Driehoek, waarbij de staartvin net niet een Halve maan vormt.
- Plakat: dit zijn kortvinnige Betta's. Ze zijn er in twee types, het traditionele en het moderne type. Het traditionele type heeft vinnen zoals het wilde type, met niet meer dan twee vinstralen vertakkend en een ronde staart met een 180 graden spreiding. Moderne plakats worden gekweekt naar soortgelijke criteria als de langvinnige show-Betta's: symmetrisch van vorm, meer dan 4 vinstralen vertakkend, 180 graden of meer spreiding van de staartvin met scherpe kanten.
- Rosetail (Roosstaart): meer dan 4 vinstralen vertakkend, waardoor de staartvin eruit gaat zien als een bloemblad.
- Combtail (Kamstaart): het gereduceerde weefsel tussen de vinstralen veroorzaakt een omzoomd uiterlijk. Er is gemeld dat Combtails die een 180 graden spreiding aan de basis van de staartvin bereiken soms Half suns (Halve zonnen) worden genoemd. (1)
In aanvulling op het bovenstaande, worden de vissen ook nog geclassificeerd naar kleur en patroon. Erkende kleuren zijn turkoois, groen, geel, ananas, sinaasappel, rood, koninklijk blauw, staal blauw, cellofaan, wit opaak, Cambodian, zwart, koper en chocolade. De vissen kunnen eenkleurig, tweekleurig of veelkleurig zijn. Tot de patronen behoren marmer, bont en vlinder.
Hoewel geen van onze vissen ooit van een zuivere stam van een van de bovenstaande was, zijn de verschillen in de vorm van de staart en de rugvin overduidelijk. Er is informatie beschikbaar over de dominante en recessieve genen die bepalen hoe de vorm van de vinnen en de kleuren van de nakomelingen zullen zijn van het gekruiste paar. Specialisten adviseren niet te kruisen met sommige vormen terwijl anderen er juist altijd uit moeten worden gekruist om misvormingen in het nageslacht te vermijden. Er wordt ook wel beweerd dat sommige stammen gevoeliger zijn voor ziekte dan anderen.
Die discussie gaan we hier niet aan. Wij vinden dat dat buiten het gebied van het vishouden gaat en meer in het gebied van de "ontwerper-genetica" gaat. Ongetwijfeld zijn sommige van deze selectief gekweekte vissen simpelweg adembenemend wat betreft hun verschijning, maar er zijn er ook die ze te kitscherig en onecht vinden. Wat ook iemands standpunt op dit gebied mag zijn, het zou niet mogen afleiden van de kern van de zaak en dat is het welzijn van de dieren zelf. Het is waar dat deze vissen zichzelf nooit in een stroompje of rijstveld zullen bevinden (hopelijk) dus wat dat betreft zullen hun vinvorm en kleurrijkheid niet de oorzaak zijn van hun vroegtijdig overlijden, zoals het wel zou zijn als ze in het wild zouden moeten overleven. Maar toch moeten we niet vergeten dat vinnen zijn voor vissen wat ledematen zijn voor mensen: ze zijn er om een doel te dienen. Het creëren van een vis met een staartvin van twee keer de maat van het lichaam staat gelijk aan het maken van een persoon met een normaal lijf en 5cm lange ledematen. Het feit dat de vissen het overleven betekent natuurlijk niet dat ze niet lijden of dat dit soort praktijken maar zonder twijfel geaccepteerd zou moeten worden.
Behalve het gebrek aan ruimte in de plastic bekers draait de uitstalling ook nog eens in het rond zodat de klanten de verschillende vissen kunnen zien. De vissen raken hierdoor gestrest. Het was dus geen verrassing dat de meesten van hen totaal lusteloos waren.
Betta's zijn ook doel geweest van een ander soort wreedheid. Dit is gerelateerd aan de omgeving waarin ze doorgaans worden gehouden; de beruchte Betta-pot. Het is waar dat de vissen niet houden van grote ruimten, omdat het tamelijk vermoeiend voor ze is om een groot territorium voortdurend te patrouilleren, en dat is wat ze doen. (We vermoeden dat dat nog moeilijker wordt wanneer een kleine vis ook nog eens zo'n grote en zware staart moet meedragen, wat uiteindelijk toch meer een belemmering vormt dan een hulp). Het is gemeld dat Betta houders die hun Betta's in grotere bakken hadden ondergebracht ze weer moesten terug zetten in kleinere bakken omdat de vissen behoorlijk gestrest raakten in hun nieuwe ruimere omgeving. Dat gezegd hebbend, Betta's hebben wel graag een territorium en ze hebben wat ruimte nodig om rond te zwemmen. Naar onze ervaringen zijn ondiepe bakken van 20 tot 40 liter ideaal voor deze vissen. De bakken moeten niet meer dan 15 tot 20cm diep zijn om de vissen makkelijk in staat te stellen naar het oppervlak te komen om adem te halen, hun schuimnest te bouwen en de eitjes of jongen op te pakken en in het nest te brengen.
Onze Betta-bakken zijn ingericht met planten en kienhout, wat door de vissen immens wordt gewaardeerd.
Een van onze mannen, Sundance, in zijn 30 liter bak
We hebben gemerkt dat Betta's floreren in ondiepe bakken met een zeer trage stroming (een klein luchtaangedreven filter is meer dan voldoende), planten (hoe dichter de beplanting, hoe beter voor de vis, vooropgesteld dat er voldoende ruimte is om comfortabel tussen de planten te zwemmen) en wat hout. Probeer aquariumornamenten en ander "meubilair" te vermijden waarin de vis beklemd zou kunnen raken; als ze niet regelmatig naar de oppervlakte kunnen zullen ze stikken. Zand als bodembedekking wordt op prijs gesteld. De temperatuur moet hoog zijn; rond de 28 graden Celsius. Onze vissen krijgen het echt oncomfortabel als de temperatuur onder de 26 graden komt. Betta's worden verondersteld te houden van zacht, licht zuur water en er wordt vaak beweerd dat ze het ook goed doen bij een lagere pH. Wij hebben ons water altijd neutraal gehouden en dat is nooit een probleem geweest. De bakken kunnen open zijn aan de bovenzijde, maar aan te raden is dat niet aangezien de vissen er dan uit kunnen springen, wat ze soms doen als ze opgewonden zijn of zich bedreigd voelen. Het is aan te raden de bakken af te dekken met een stuk kunststof rooster of een plaat glas met ventilatiegaten erin. Er moet altijd wat ruimte zijn tussen het wateroppervlak en de afdekking om ervoor te zorgen dat er goede luchtcirculatie kan plaatsvinden. Wanneer er drijfplanten gebruikt worden zorgen we ervoor dat ze de vis niet de toegang tot het oppervlak belemmeren. Betta's ademen via hun labyrintorgaan. Dit stelt ze in staat om comfortabel te leven in water met een lage zuurstofwaarde., omdat hun zuurstofinname meer uit de lucht komt dan uit het water. De keerzijde is dat ze dus wel toegang tot de oppervlakte moeten hebben om te kunnen ademhalen. Is dat niet mogelijk, dan zal de vis verdrinken. Tot slot zorgen we ervoor dat de bakken genoeg verlicht zijn om in plantgroei te voorzien.
Betta's vinden het heerlijk in een beplante omgeving te leven. De planten helpen bovendien het water schoon te houden.
Een van onze mannen, Neil, in zijn bak
Betta's zullen hun bak onderzoeken en proberen om in elke mogelijke hoek te komen. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat ze nergens klem kunnen komen te zitten omdat ze zullen stikken als ze niet naar de oppervlakte kunnen gaan om adem te halen
Er wordt wel beweerd dat Betta's kunnen worden gehouden in bakken zonder filtratie. Hoewel dit technisch gesproken waar is, vinden we niet dat dat een goede manier van doen is. Waterstabiliteit is net zo belangrijk voor Betta's als voor iedere andere vis. Filtratie is de meest adequate manier om het water schoon te houden. Als er iets mis is met de waterwaarden of de waterkwaliteit zal de vis inactief worden en op de bodem gaan rusten. Dit is een teken dat niet mag worden genegeerd.
Betta's zijn carnivoren; we voeren de onze een goede kwaliteit dagelijks carnivorenvoer, maar zwarte muggenlarven schijnen toch wel de favoriet te zijn. Ander klein bevroren voedsel (artemia, cyclops e.d.) wordt ook genomen, maar nooit zo verwelkomd als de muggenlarven. De vissen hebben een opwaarts gerichte bek; een indicatie dat ze van het wateroppervlak eten. Wij hebben gemerkt dat ze ook makkelijk leren van de bodem te eten.
Een van de jonkies geboren in onze bakken, duikend naar de bodem om een stukje voer op te pikken
Voor zo'n kleine vis hebben Betta's een verbazende persoonlijkheid. Ze zullen hun verzorger met een hoop interactie belonen, wanneer naar behoren verzorgt. Dat is des te meer duidelijk bij de mannen omdat zij gewoonlijk alleen worden gehouden (een enkele man per bak); vrouwen zijn wel hetzelfde maar omdat ze doorgaans in groepen worden gehouden is hun vermogen tot interactie met hun verzorger niet zo overduidelijk. Sommige vissen zijn extreem agressief en territoriaal; het wordt aangeraden door kwekers om net te kweken met deze vissen omdat de agressiviteit van de vader erfelijk is. Anderen zijn juist tamelijk vriendelijk en interactief; ze ondergaan de aandacht van hun verzorger duidelijk als prettig en tonen dit door een serie activiteiten waaronder een soort dansje, als er aandacht aan ze besteed wordt. Een van onze mannen, Red Sin, zal onmiddellijk naar de voorruit van de bak komen wanneer we naderen, zijn dansje doen en naar het wateroppervlak gaan. Als we ons langs de bak bewegen volgt hij ons. Hij zal bij de voorruit blijven voor zolang als we bereid zijn bij hem te blijven en ons onderwijl strak aankijken terwijl we tegen hem praten. Dat is niet ongebruikelijk; in zijn boek, Caring for Betta fish, schrijft Marcus Song dat een aantal van zijn Betta's dit doen. Elke man heeft kennelijk zijn eigen dansje wat ze doen wanneer ze blij zijn. (2)
Legend is vriendelijk tegen mensen en nogal nieuwsgierig. Hij showt en danst als we naar hem kijken door het voorruit, maar wordt agressief als we naar hem kijken vanaf de bovenkant van de bak. Hij komt op ons af en staart intensief naar ons en als we volhouden zet hij zijn kieuwdeksels op
Deze vrouw vindt het prettig om naar ons toe te komen elke keer dat we een hand in de bak steken voor onderhoud
De reactie van de vissen op onderhoud van de bak is ook indicatief voor hun persoonlijkheid. Sommige van onze mannen verstoppen zich achter een stuk hout en bekijken ons, anderen komen juist nar voren om eens aan de buis te snuiven waarmee we het substraat afzuigen - sommigen vallen de buis zelfs aan – maar niet een negeert wat er gebeurt. Zogauw ze bekend zijn met hun omgeving is het hun eigendom; ze willen weten en de baas zijn over alles wat er aan de hand is. Er is wel gemeld dat sommige mannen hun bak opnieuw inrichten; er is ook een verslag van een man die zijn verzorger hielp bij het bakonderhoud door met zijn neus de plekken aan te wijzen waar de verzorger het afval had gemist. (3)
Er wordt beweerd dat mannelijke Betta's stimulatie nodig hebben, dus dat het goed is om ze van tijd tot tijd andere mannen te zien krijgen zodat ze imponeergedrag kunnen tonen. Indien dat niet mogelijk is kan een spiegel in de bak maken dat de man tegen zijn eigen weerspiegeling gaat imponeren. Dit moet met de nodige voorzichtigheid gebeuren en alleen voor korte tijd worden gedaan, omdat anders de vissen gestrest zullen raken. Wij hebben dat soort technieken nooit gebruikt. In plaats daarvan houden we onze kweekmannen in hun eigen bak, gewoonlijk gedeeld met wat jonge opgroeiende meervallen. De mannen delen hun bak vrolijk met deze vreedzame medebewoners, terwijl de beweging van de meervallen zorgt voor de benodigde stimulatie zonder dat de vis zich bedreigd voelt of opgejaagd. Sommige van onze mannen reken bijzonder geïnteresseerd in de meervallen, tot een punt waar ze ingrijpen als de meervallen onderling in gevecht raken.
Man bezig met zijn spiegelbeeld te imponeren
Wij houden onze geslachtsrijpe vrouwen bij elkaar. We hebben, bij gelegenheid, wel eens uitgesproken agressieve vrouwen gehad die we apart moesten houden omdat ze de zwakste van de groep aanvielen. Maar dat zijn uitzonderingen. Normaal gesproken is er een hiërarchie in de bak en elke vrouw weet haar plaats. Bij een gelegenheid moesten we eens onze vrouwen in een 100 liter gezelschapsbak onder brengen voor een korte periode. De vissen bleven samen, als een groep, altijd. Iets wat we nooit hadden gezien wanneer ze in hun eigen verblijf waren.
Wordt vervolgt in deel 2: De Kweek.
- Vorige
- Volgende >>
